ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΩΝ
ΕΑΚ 2000 ΚΑΙ ΕΚΩΣ 2000

ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΡΑΦ ΜΕ ΤΙΣ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ ΤΩΝ «ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΑΝΤΙΣΕΙΣΜΙΚΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΕΑΚ 2000» ΚΑΙ «ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΩΠΛΙΣΜΕΝΟΥ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑΤΟΣ ΕΚΩΣ 2000»

Στο παρακάτω κείμενο παρουσιάζονται συνοπτικά οι τροποποιήσεις που έγιναν στον ΕΑΚ/2000 και στον ΕΚΟΣ/2000 με βάση το ΦΕΚ Β’ 270/16.03.2010. Οι συγκεκριμένες τροποποιήσεις συνίστανται από έξι παραγράφους.

  • Καταργείται το τελευταίο εδάφιο του σχολίου Σ.2.3 ΦΑΣΜΑΤΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ του ΕΑΚ/2000. Πρόκειται για μία τροποποίηση που αφορά στην επιλογή του συντελεστή σπουδαιότητας των κτιρίων γI με βάση την δεσπόζουσα χρήση του.

  • Προστίθενται σχόλια στα δύο εδάφια της παραγράφου 2.3.4 του ΕΑΚ/2000. Σε αυτά γίνεται αναφορά στην επιλογή της τιμής του συντελεστή σπουδαιότητας        γI (α) σε περιπτώσεις κτιρίων τα οποία αποτελούνται από τμήματα με διαφορετικές χρήσεις και (β) σε περιπτώσεις αλλαγής χρήσης σε κάποιο τμήμα κτιρίων. Στην πρώτη περίπτωση η επιλογή του συντελεστή σπουδαιότητας θα πρέπει να γίνει με βάση τη δυσμενέστερη από τις χρήσεις του κτιρίου. Στη δεύτερη περίπτωση αν η αλλαγή χρήσης οδηγεί σε μεγαλύτερη τιμή του συντελεστή σπουδαιότητας τότε, ανεξαρτήτως της επιφάνειας του κτιρίου που αφορά η αλλαγή αυτή, ο επανέλεγχος γίνεται για το δυσμενέστερο συντελεστή ασφαλείας ενώ ταυτόχρονα επιτρέπεται κατά τον έλεγχο αντοχής των δομικών στοιχείων – για τον σεισμικό συνδυασμό δράσεων και μόνον – να χρησιμοποιούνται συντελεστές ασφαλείας υλικών μειωμένοι κατά 10%, εκτός και αν το ποσοστό του κτιρίου στο οποίο γίνεται η αλλαγή χρήσης είναι μεγαλύτερο του 50% του συνόλου.
  • Ξαναδίνεται ο πίνακας 2.3 του ΕΑΚ/2000 με τις περιγραφές των κριτηρίων που πρέπει να εκπληρούν τα κτίρια για να καταταγούν σε μία συγκεκριμένη κατηγορία σπουδαιότητας. Πρόκειται για μία πολύ πιο αναλυτική περιγραφή της χρήσης των κτιρίων από την ήδη υπάρχουσα στον κανονισμό
    ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ ΡΑΦ : Στο ΡΑΦ ο συντελεστής σπουδαιότητας επιλέγεται ελεύθερα από τον χρήστη. Οι νέοι παράγραφοι του ΕΑΚ λειτουργούν συμβουλευτικά για την ορθότερη επιλογή του συντελεστή σπουδαιότητας.

  • Η συγκεκριμένη παράγραφος των τροποποιήσεων αφορά αποκλειστικά στους αντισεισμικούς αρμούς για τους οποίους η αναφορά στον ΕΑΚ/2000 γίνεται στην παράγραφο 4.1.7.2. Πρόκειται για την προσθήκη σχολίων σε ήδη υπάρχοντα σχόλια. Οι πιο ουσιαστικές από τις προσθήκες αυτές είναι:
    Σ.4.1.7.2[2]. Ο αντισεισμικός αρμός είναι υποχρεωτικός προκειμένου να αποφεύγονται οι κρούσεις γειτονικών κτιρίων κατά τη διάρκεια ενός σεισμού. Η διαμόρφωση αντισεισμικού αρμού δεν είναι υποχρεωτική μόνον κάτω από την επιφάνεια του φυσικού εδάφους.
    Σ.4.1.7.2[3]. Επιτρέπεται η διαμόρφωση κλιμακούμενου αρμού εάν και εφόσον γίνουν ακριβέστεροι υπολογισμοί των σχετικών μετακινήσεων των γειτονικών κτιρίων σε κάθε όροφο τους.
    ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ ΡΑΦ : Στο ΡΑΦ υπολογίζονται οι μέγιστες μετακινήσεις των διαφραγμάτων ανά κατεύθυνση σεισμικής διέγερσης αλλά και για ταυτόχρονη δράση διέγερσης σε δύο κατευθύνσεις. Η επάρκεια του εύρους των σεισμικών αρμών θα μπορεί να επιβεβαιωθεί αν είναι γνωστές οι αντίστοιχες μετακινήσεις των όμορων κτιρίων.

  • Το σημείο 5 των τροποποιήσεων αφορά σε γενικές γραμμές τα απαραίτητα μήκη διατομής των τοιχωμάτων, καθώς και τις δυνατότητες απομείωσης των διατομών τους καθ’ ύψος. Πρόκειται για προσθήκη σχολίων στα σχόλια Σ.Β.1.4 της παραγράφου Β.1.4 του παραρτήματος Β του ΕΑΚ/2000. Πιο συγκεκριμένα, προστίθενται δύο νέες υποπαράγραφοι, οι υποπαράγραφοι (v) και (vi).
    • Στην νέα υποπαράγραφο (v) γίνεται αναφορά στο γεγονός ότι δεν απαγορεύεται η μεταβολή των διαστάσεων των τοιχωμάτων καθ ύψος και απλά θα πρέπει να λαμβάνεται μέριμνα έτσι ώστε να προκύπτει μια «συνεχής και κανονική» κατανομή της δυσκαμψίας καθ ύψος, και αποφυγή της διακοπής τοιχωμάτων προς τα πάνω, όπου αυτό μπορεί να γίνει (σύμφωνα με το εδάφιο 4.1.7.1β[1]). Σύμφωνα με το κείμενο της τροποποίησης επιτρέπεται η μείωση κατά 20cm των ελάχιστων μηκών που πρέπει να έχει ένα στοιχείο προκειμένου να χαρακτηριστεί ως τοίχωμα, εφόσον διαθέτει πέλματα στα άκρα του. Γίνεται διευκρίνηση του όρου «συνήθη ύψη ορόφων και δοκών οικοδομικών έργων» που υπεισέρχεται στο σχόλιο Σ.Β.1.4(iv), διευκρινίζοντας ότι το σύνηθες ύψος ισογείου είναι περί τα 5m, το σύνηθες ύψος τυπικού ορόφου είναι περί τα 3m και το σύνηθες ύψος δοκών περίπου 1m. Θα πρέπει να τονιστεί ότι τα ελάχιστα μήκη των τοιχωμάτων είναι απαραίτητα σε όλους τους ορόφους πλην του ανωτάτου και των τυχών απολήξεων. Ακολουθούν δύο σημαντικές παρατηρήσεις:
      (α) Όταν σε ένα κτίριο γίνεται καθ ύψος μείωση της επιφανείας κάτοψης (π.χ. λόγω εσοχής) σε έναν όροφο i, τότε επειδή η συνέχιση όλων των τοιχωμάτων είναι ενδεχομένως ανέφικτη επιτρέπεται να γίνει μία συνολική μείωση της επιφάνειας των τοιχωμάτων στον συγκεκριμένο όροφο με βάση τη σχέση:

      Όπου:

      Αw,i η απαιτούμενη επιφάνεια των τοιχωμάτων στον μειωμένο όροφο i

      Αw,B η επιφάνεια των τοιχωμάτων στην βάση Β

      nv το ποσοστό της τέμνουσας που παραλαμβάνουν τα τοιχώματα στη βάση

      Αi η επιφάνεια του ορόφου i

      AB η επιφάνεια του ισογείου

        Η επιτρεπόμενη αυτή μείωση μπορεί να αφορά μέχρι και την διατήρηση τοιχωμάτων μόνον μέσα σε ένα κατακόρυφο επίπεδο ή ακόμα και τη διατήρηση μόνον ενός τοιχώματος σε μία διεύθυνση αν κατά την άλλη διεύθυνση υπάρχουν τουλάχιστον δύο τοιχώματα σε ικανή απόσταση μεταξύ τους και τουλάχιστον ίση με το 1/3 της αντίστοιχης διάστασης της μειωμένης κάτοψης του ορόφου i.
      (β) Γίνεται μία διευκρίνηση για τα γραφόμενα στη σημείωση (α) του σχολίου Σ.Β.1.4(iv) τα οποία αφορούν πρόσθετους ελέγχους διαγραμμάτων ροπών κάμψης προκειμένου να αποδειχθεί αν ένα στοιχείο είναι τοίχωμα ή όχι. Τονίζεται λοιπόν ότι εφόσον τηρούνται τα ελάχιστα απαιτούμενα μήκη που δίνονται στο σχόλιο Σ.Β.1.4(iv) ΔΕΝ απαιτούνται περαιτέρω έλεγχοι. Επίσης διευκρινίζεται ότι η προσθήκη της σημείωσης (α) δεν έχει στόχο τη διενέργεια νέων ελέγχων αλλά απλώς είναι ενημερωτικού χαρακτήρα με στόχο να καταδείξει τις δυσμενείς συνέπειες που μπορεί να έχει η θεώρηση ενός στοιχείου ως τοιχώματος όταν αυτό δεν μπορεί να λειτουργήσει ως τέτοιο. Ακολουθεί το σχετικώς προφανές σχόλιο ότι ο ΕΑΚ/2000 δεν επιτρέπει την κατασκευή φυτευτών τοιχωμάτων.

    • Στην νέα υποπαράγραφο (vi) διευκρινίζεται ότι ο ΕΑΚ/2000 δεν θεωρεί υποχρεωτικό το σχεδιασμό κτιρίων αποκλειστικά με μικτό φέροντα οργανισμό. Για το λόγο αυτό δίνει και πολλές οδηγίες για κτίρια με αμιγώς πλαισιακό φέροντα οργανισμό. ΟΜΩΣ συστήνει την κατασκευή κτιρίων με μικτό φέροντα οργανισμό όταν με βάση το γενικότερο σχεδιασμό προκύπτουν αβεβαιότητες κατά τη σεισμική απόκριση, οι οποίες καλύπτονται από την ύπαρξη ικανού αριθμού τοιχωμάτων (π.χ. ύπαρξη ανομοιόμορφων τοιχοπληρώσεων).
    ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ ΡΑΦ : Η παράγραφος 5 των τροποποιήσεων αναφέρεται σε θέματα της μορφολογίας των κτιρίων και ορισμού των διατομών. Και τα δύο στο ΡΑΦ διατηρούνται σαν ελεύθερες επιλογές των χρηστών του προγράμματος.

  • Το σημείο 6 των τροποποιήσεων πραγματεύται το θέμα των αβεβαιοτήτων που προκαλούν στην σεισμική απόκριση ενός κτιρίου οι τοιχοπληρώσεις. Συνίσταται δε απο τρία επιμέρους σημεία:
    • Γίνεται μία ενημερωτικού τύπου αναφορά στις αβεβαιότητες που προκαλεί η ύπαρξη των τοιχοπληρώσεων σε ένα κτίριο, και αιτολογείται η μη ποσοτικοποίηση από τον ΕΑΚ/2000 της αλληλεπίδρασης τοιχοπληρώσεων και φέρουσας κατασκευής. Αιτιολογείται επίσης η απόφαση που πάρθηκε έτσι ώστε ο ΕΑΚ/2000 να συστήνει την αντιμετώπιση των αβεβαιοτήτων που προκαλεί η ύπαρξη των τοιχοπληρώσεων μέσω της προσθήκης ικανού αριθμού τοιχωμάτων οπλισμένου σκυροδέματος στο κτίριο. Τέλος τονίζεται ότι η προσθήκη του ορίου του 50% στην καθ ύψος μείωση των τοιχοπληρώσεων ως ορίου της «ουσιώδους ασυνέχειας» των τοιχοπληρώσεων είναι απλώς και μόνον ενδεικτική της τάξης μεγέθους και δεν έχει το χαρακτήρα της αυστηρής τήρησης του συγκεκριμένου ορίου.
    • Δίνεται μία απάντηση στο ερώτημα του αν η επιλογή τιμής για το q< 1.5 (δηλαδή αν η επιλογή σχεδίασης χωρίς απαιτήσεις πλαστιμότητας) αντιμετωπίζει ασφαλώς τις αβεβαιότητες από την ύπαρξη των τοιχοπληρώσεων. Η απάντηση που δίνεται είναι ότι η επιλογή χαμηλής τιμής για το q (δηλ. μικρότερης από 1.5) ΔΕΝ αποτελεί μέτρο για την ουσιαστική άρση των αβεβαιοτήτων που προκαλεί στην σεισμική απόκριση η ύπαρξη των τοιχοπληρώσεων. ΕΠΟΜΕΝΩΣ συστήνεται ότι ακόμα και στην περίπτωση κτιρίων Χ.Α.Α.Π. δεν πρέπει να αγνοηθεί η σύσταση του εδαφίου 4.1.7.1[4] για την προσθήκη τοιχωμάτων οπλισμένου σκυροδέματος σε κτίρια με καθ’ ‘υψος ασυνεχείς τοιχοπληρώσεις. ΜΕ ΑΛΛΑ ΛΟΓΙΑ Η ΣΥΣΤΑΣΗ ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΔΙΑΤΥΠΩΘΕΙ ΚΑΙ ΩΣ ΕΞΗΣ: «Όταν έχετε ένα κτίριο με ισχυρές τοιχοπληρώσεις και ενδεχόμενη ασυνέχεια αυτών σε κάποιο όροφο (μείωση της τάξης του 50%) τότε ακόμα και αν η σχεδίαση που θα κάνετε είναι με χαμηλό συντελεστή συμπεριφοράς q – και η οποία σας απαλλάσσει από την εκτέλεση ικανοτικών ελέγχων αποφυγής σχηματισμού μηχανισμού ορόφου – δεν μπορείτε να αποφύγετε την προσθήκη στον φέροντα οργανισμό του κτιρίου, ικανού αριθμού τοιχωμάτων οπλισμένου σκυροδέματος».
    • Στον τρίτο σημείο γίνεται αναφορά στα μονώροφα και στα κανονικά διώροφα κτίρια χωρίς πρόβλεψη προσθήκης ορόφου. Πιο συγκεκριμένα επισημαίνεται ότι σε αυτά τα κτίρια δεν είναι υποχρεωτική η σύσταση του εδαφίου 4.1.7.1[4] για την προσθήκη τοιχωμάτων οπλισμένου σκυροδέματος. Όμως καλό είναι σε τέτοιας μορφής κτίρια τα οποία έχουν πυλωτή ή καταστήματα στο ισόγειο αλλά δεν έχουν τοιχώματα οπλισμένου σκυροδέματος, να λαμβάνονται ειδικά μέτρα για την επίτευξη αυξημένων επιπέδων τοπικής πλαστιμότητας στα κατακόρυφα και οριζόντια στοιχεία του ισογείου. Με άλλα λόγια, σε μονώροφα ή κανονικά διώροφα κτίρια χωρίς τοιχώματα οπλισμένου σκυροδέματος, θα πρέπει οι έλεγχοι αντοχής όλων των κατακορύφων και οριζοντίων στοιχείων του ισογείου να γίνονται με βάση τους κανόνες του ΕΑΚ/2000 και του ΕΚΟΣ/2000 για στοιχεία Μ.Α.Α.Π. ακόμα και αν η επιλεγμένη τιμή του q είναι μικρότερη του 1.5.
    ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ ΡΑΦ : Και η παράγραφος 6 των τροποποιήσεων του ΕΑΚ, πραγματεύεται το θέμα της σχέσης μεταξύ τοιχοπληρώσεων και τοιχωμάτων οπλισμένου σκυροδέματος χωρίς να απαιτεί την ένταξη των τοιχοπλήρώσεων στο υπολογιστικό προσομοίωμα. Στο ΡΑΦ τόσο η επιλογή της τοποθέτησης τοιχωμάτων όπως και η επιλογή του συντελεστή σεισμικής συμπεριφοράς q, με η χωρίς απαίτηση ικανοτικών ελέγχων, παραμένουν ελεύθερες επιλογές των χρηστών του προγράμματος.